Badania diagnostyczno-laboratoryjne są częścią badań medycznych świadczonych pacjentowi w ramach jego ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawdzony system opieki zdrowotnej zakłada w kolejności: edukację-profilaktykę (wczesną, I i II fazy), diagnostykę, terapię, rehabilitację lub leczenie paliatywne. W Polsce największy nacisk położony jest na leczenie, brakuje natomiast zarówno po stronie płatnika, jak kadry medycznej świadomości utraconych korzyści wynikających z nie przeprowadzania nieinwazyjnych badań laboratoryjnych. W Polsce w wielu przypadkach objawy i symptomy zewnętrzne są jedynym wskazaniem do podjęcia terapii, a badania diagnostyczne to ostateczność wprowadzana jeśli stan pacjenta nie ulega poprawie. W Czechach natomiast funkcjonują ściśle sformułowane algorytmy określające ilość i zakres badań diagnostycznych, które musi zlecić lekarz podczas opieki nad pacjentem. W przypadku stwierdzenia niewykonania ich, z lekarzem nie może zostać podpisany kolejny kontrakt, ponieważ w ocenie tamtejszego systemu jest to działanie na szkodę pacjenta i płatnika.

Nakłady na diagnostyczną medycynę laboratoryjną w Polsce są 3-5-krotnie niższe niż w krajach wysokorozwiniętych. Według danych OECD  Health z 2008 roku, dotyczących wydatków na zdrowie per capita, Polska wydaje 1 213 USD i jest na końcu listy. Z krajów ościennych wyprzedzają nas m.in. Czechy (1 781 USD), Słowacja (1 738 USD) i Węgry (1 437 USD). Mimo, że w Polsce wydatki na zdrowie stale wzrastają, a dynamika tego wzrostu jest w ostatnich latach jedną z najwyższych w Europie (roczny wzrost rzeczywistych wydatków  na zdrowie per capita wynosi 7,5%), to na diagnostykę laboratoryjną w Polsce w 2009 roku wydatkowano per capita 6,3 EUR (w UE te wydatki wyniosły średnio 23,4 EUR). W Polsce prognozuje się, że wydatki na zdrowie będą ciągle wzrastać, nie ma jednak planów zwiększenia puli wydatków na diagnostykę, choć badania laboratoryjne in vitro są źródłem 60-90% wszystkich informacji decydujących o postępowaniu z pacjentem i stanowią tylko 2,8 %-5,0% kosztów opieki medycznej.

System opieki zdrowotnej w Polsce nie gwarantuje w dostępnych świadczeniach pełnego wykorzystania diagnostyki laboratoryjnej, dlatego większość lekarzy nie zleca badań pacjentom, co w konsekwencji opóźnia wykrywanie wielu chorób. Nie wykonanie potrzebnych badań powoduje więcej zleceń specjalistycznych, a przez to droższych badań narządowych (np. badań obrazowych) oraz jest przyczyną dłuższego leczenia i znacznie (często kilkukrotnie) zwiększa koszt długofalowej opieki nad chorym.