Czym różni się kardiologia inwazyjna od nieinwazyjnej?
Kardiologia nieinwazyjna realizuje swoje zadania ( najczęściej badania diagnostyczne) bez naruszania ciągłości powłok skórnych. Obejmuje ona elektrokardiologię nieinwazyjną, echokardiografię i ultrasonokardiografię, badania izotopowe, radiologię z nowoczesnymi metodami obrazowania (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny).

Jakie są obecnie tendencje w kardiologii nieinwazyjnej?
Ostanie ćwierć wieku do dynamiczny rozwój kardiologii inwazyjnej zarówno w zakresie diagnostyki (badania naczyniowe) jak i, a właściwe zwłaszcza terapii (udrażnianie tętnic wprowadzanie stentów). To ta dziedzina stanowiła o postępie w diagnostyce i leczeniu ostrych stanów kardiologicznych, leczeniu wad serca, tętniaków. Ostatnia dekada to jednak szybki rozwój i upowszechnienie kardiologii nieinwazyjnej zwłaszcza w zakresie metod obrazowania (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). Z metod mi bliskich muszę wspomnieć o telekardiologii.

Co jest najważniejsze w tej dziedzinie medycyny? Czy doświadczenie lekarzy czy wyposażenie placówki czy inne czynniki?
Oba te elementy. Mamy przykłady zarówno źle wykorzystywanej nowoczesnej aparatury jak i doskonałych, doświadczonych specjalistów „mordujących się” z przestarzałym sprzętem. Efekt jest tak samo niezadowalający.

Jaką rolę w kardiologii odgrywa nowoczesny sprzęt medyczny?
Postęp techniczny decyduje o postępie w medycynie, w tym także w kardiologii. Nowoczesny sprzęt przyspiesza i czyni coraz bardziej efektywną diagnostykę. Szybka i dokładna diagnoza to możliwość zastosowania optymalnej terapii. Nowoczesna technika medyczna umożliwia udrażniane tętnicy odpowiedzialnej za zawał, za zaburzenia przepływu mózgowego, nerkowego, w tętnicach płucnych i innych. Wyrafinowany sprzęt umożliwia już przezskórne korekty wad zastawek serca. Rozwija się też telekardiochirurgia wykorzystująca roboty medyczne. Nie mogę nie wspomnieć o telerehabilitacji w miejscu zamieszkania. To tylko przykłady. Należy jednak podkreślić, że pożądane efekty uzyskujemy tylko wtedy gdy nowoczesnym sprzętem dysponuje dobrze wyszkolony i doświadczony personel medyczny.

Jakie są obecnie tendencje jeśli chodzi o wyposażenie placówek kardiologicznych? Jaki sprzęt jest najczęściej kupowany przez placówki? Jakiego brakuje?
Dostęp to nowoczesnego sprzętu jest zróżnicowany w rożnych regionach Polski stąd trudno mi odpowiedzieć na to pytanie. Są regiony, które kupują aparaturę podstawową ( EKG, echo, systemy do prób wysiłkowej, do monitorowania ambulatoryjnego) a te, które ją posiadają koncentrują się przede wszystkim na doposażeniu w nowoczesne systemy obrazowania.

Dlaczego tak ważna jest rehabilitacja kardiologiczna?
W jednym zdaniu mogę odpowiedzieć tak: ponieważ jest niedocenianą ale równoważną z innymi metodami terapeutycznymi procedurą, poprawiającą jakość życia oraz przedłużającą życie.
Jak są wyceniane procedury w zakresie kardiologii przez Narodowy Fundusz Zdrowia?
Mogę się jedynie ustosunkować do procedur w zakresie elektrokardiografii oraz rehabilitacji kardiologicznej. W tej pierwszej jest wiele niekonsekwencji. Na przykład próba wysiłkowa jest finansowana jako niezależna procedura a monitorowanie ambulatoryjne nie. W konsekwencji wybierając metody bardziej opłacalne wydłużamy proces diagnostyki i zmniejszmy efektywność procesu terapii. Finansowanie rehabilitacji kardiologicznej to pasmo ciągłych sporów i nieporozumień a w konsekwencji stan rzeczy, który nie sprzyja rozwojowi tej dziedziny.

To bardzo ogólne stwierdzenie, może trochę konkretów?
Problem tkwi w tym, że nowoczesna rehabilitacja kardiologiczna jest odrębną metodą terapii zdecydowanie różniącą się od klasycznej rehabilitacji medycznej. W niezwykłym uproszczeniu można powiedzieć, że o ile rehabilitacja medyczna zajmuje się przewracaniem funkcji układu ruchu, wykorzystując stosunkowo sprawny układ krążeniowo-oddechowy, to rehabilitacja kardiologiczna zajmuje się przywracaniem funkcji układu krążenia, wykorzystując możliwości, jakie daje układ ruchu. To co bywa przeciwwskazaniem do rehabilitacji w zakresie układu ruchu, jest wskazaniem do rehabilitacji kardiologicznej (na przykład niewydolność serca, niektóre zaburzenia rytmu).Stąd konieczność realizacji procedury rehabilitacji kardiologicznej według standardów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. NFZ nie w pełni dostrzega ten problem, stąd nieadekwatna do rzeczywistości wycena naszych procedur.

Jaką rolę w kardiologii odgrywa telemedycyna? Czy jest to przyszłość tej dziedziny medycyny?
Może zawężę odpowiedź do teleelektrokardiologii. Technika ta umożliwia przekazywanie sygnału EKG z dowolnego miejsca (dowolne miejsce pobytu pacjenta) do dowolnego miejsca na świecie (dowolny ośrodek lub dowolne miejsce pobytu konsultanta). Oczywiście, konieczne jest odpowiednie oprzyrządowanie obu stron. Podam kilka przykładów wykorzystania tej możliwości:
- transmisja EKG z karetki pogotowia do centrum, które decyduje o celowanym, optymalnym, najefektywniejszym postępowaniu z pacjentem z bólem w klatce piersiowej,
- transmisja EKG z ośrodka, w którym nie ma codziennego zabezpieczenia lekarskiego do lekarza, który nie musi przebywać w szpitalu,
- transmisja EKG w celu konsultacji prze specjalistę, który może przebywać w domu,
- transmisja EKG pacjenta przebywającego w dowolnym miejscu i realizującego prawie dowolny tryb życia z możliwością natychmiastowej reakcji specjalistycznej,
- domowe monitorowanie funkcjonowania urządzeń wszczepialnych takich jak stymulatory, kardiowertery-defibrylatory, urządzenia synchronizujące pracę serca
- telerehabilitacja w miejscu zamieszkania
Telemedycyna czyni pacjenta bezpiecznym i swobodnym a lekarza bardziej dostępnym ale nieskrępowanym. Dzięki teleelektrokardiologii poprawia się dostępność i efektywność diagnostyki i terapii.

Czy telemedycyna się rozwija?
Mamy wypracowane i sprawdzone metody. Brak finansowania prze NFZ minimalizuje ich znaczenie i uniemożliwia upowszechnienie
W marcu w Kościelisku odbyła XVII Międzynarodowa Konferencja Wspólna lnternational Society for Holter & Noninvasive Electrocardiology oraz Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Jakie były najważniejsze tematy poruszane podczas tej konferencji?
Nasze spotkania organizujemy od 1995 roku i ciągłe mamy ponad komplet chętnych. Mimo, że EKG ma już ponad sto lat to ciągle pozostaje efektywną i przydatną metodą diagnostyczną.
Patrząc na ten sam obraz krzywej EKG widzimy dzisiaj dużo, dużo więcej niż nasi koledzy kilkadziesiąt lat wstecz. Dlatego zawsze największym zainteresowaniem cieszą się sesje warsztatowe z zakresu interpretacji EKG. W tym roku mówiliśmy dużo o analizie sygnałów uzyskiwanych z urządzeń wszczepialnych, o diagnostyce i leczeniu arytmii ( migotanie przedsionków), o zastosowaniu teleelektokardiologii. Były też bardzo ciekawe sesje nazwijmy to elitarne w trakcie , których spory związane z wyrafinowanymi metodami rejestracji sygnałów bioelektrycznych serca wiedli lekarze z matematykami i fizykami.
Ciągle fascynującym i nierozwiązanym jest problem przewidywania nagłego zgonu sercowego – o tym też dyskutowaliśmy.

Czy tylko EKG gości w Kościelisku?
Nie. W tym roku wszechstronnie w trakcie dwóch sesji omawiano niedoceniany ale istotny dla kardiologa problem boreliozy.
Spotkanie odbywa się również pod patronatem International Society for Holter and Nonivasive Electrocardiology (ISHNE) – może kilka słów na ten temat.
ISHNE jest międzynarodową organizacją, która realizuje działania edukacyjne, dydaktyczne jak i naukowe w zakresie szeroko pojętej elektrokardiologii. Istnieje od 25 lat, Polscy lekarze odgrywają istotną, aktywną rolę w jej działalności. Nasi koledzy są członkami Zarządu i różnych komisji. W Kościelisku próbujemy stworzyć międzynarodowe forum spotkań interdyscyplinarnych dla młodych naukowców z Europy ale nie tylko.

Kiedy odbędzie się kolejne tego typu spotkanie i co będzie jego tematem?
Następne spotkanie odbędzie się w dniach od 1 do 3 marca 2012 roku. Tematy? Zawsze związane z elektrokardiologią, telemedycyną i nie tylko. A konkretnie, takie jakie nam zaproponują nasi Członkowie a Komitet Naukowy zatwierdzi. Czekamy na propozycje.
Dziękując za rozmowę, gratuluję wyboru na Prezydenta elekta ISHNE.